Nowotwory u kobiet – geny BRCA1, BRCA2, PALB2, CHEK2, NBN, CDKN2A (panel rozszerzony)

Proponowany zestaw badań obejmuje szczegółową analizę najistotniejszych mutacji genetycznych, które najczęściej występują wśród kobiet w polskiej populacji i mogą przyczyniać się do wyższego ryzyka wystąpienia określonych rodzajów nowotworów.

W skład rozszerzonego pakietu wchodzi ocena mutacji w następujących genach:

• BRCA1 – analiza szesnastu kluczowych mutacji w genie BRCA1, w tym pięciu, które są zalecane przez Ministerstwo Zdrowia w aktualnym Narodowym Programie Zwalczania Chorób Nowotworowych. Obecność mutacji w tym genie wiąże się z ryzykiem zachorowania na raka piersi (50-80%) oraz raka jajnika (45%) przed 85 rokiem życia, przy czym ryzyko różni się w zależności od rodzaju i miejsca mutacji. Badanie jest istotne także dla kobiet rozważających lub stosujących hormonalne środki antykoncepcyjne lub terapię zastępczą, a które mają w rodzinie historię nowotworów piersi lub jajnika.

• BRCA2 – analiza mutacji genu BRCA2, istotna w ocenie ryzyka genetycznego raka piersi i jajnika. Mutacje w BRCA2 są powiązane z ryzykiem raka piersi (31-56%) oraz jajnika (11-27%). Ważnym elementem badania jest identyfikacja najczęściej występującej mutacji w polskiej populacji: c.7913_7917delTTCCT. Testowanie ma na celu określenie ryzyka związane z dziedzicznym rakiem piersi i/lub jajnika oraz analizę ryzyka nowotworów współwystępujących, takich jak rak jelita grubego, żołądka, trzustki i prostaty, wynikających z mutacji genu BRCA2.

• PALB2 – trzeci gen obok BRCA1 i BRCA2, istotny w kontekście dziedzicznego ryzyka raka piersi w polskich rodzinach. Badanie obejmuje fragment sekwencji eksonu 4 genu PALB2, w tym specyficzną dla populacji polskiej mutację c.509_510delGA, p.R170Ifs*14.

• CHECK2 – gen kodujący białko, które uczestniczy w regulacji podziałów komórkowych. Mutacje w genie CHECK2 są związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów, szczególnie raka piersi, którego prawdopodobieństwo może wzrosnąć nawet pięciokrotnie. Ponadto obecność mutacji założycielskich zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów tarczycy, prostaty, jelita grubego i nerek. Analiza genu CHECK2 jest szczególnie zalecana dla pacjentów, którzy już wykonali badania w genach BRCA1 i BRCA2, ponieważ mutacje w tych genach mogą wpływać na interpretację wyników i szacowanie ryzyka.

• NBN (NBS1) to kolejny gen związany z kontrolą podziałów komórkowych. Nosicielstwo mutacji 657del5 jest powiązane z podwójnym ryzykiem zachorowania na raka piersi.

• CDKN2A – gen odpowiedzialny za regulację kluczowych szlaków cyklu komórkowego, w tym szlaku p53 oraz RB1. Badanie mutacji w CDKN2A służy ocenie genetycznego obciążenia zespołem dziedzicznego raka trzustki i czerniaka, ryzyko którego może być podwyższone dwukrotnie. Nosiciele mutacji patogennych w tym genie mają także zwiększone ryzyko wystąpienia raka piersi, jelita grubego oraz dwukrotne ryzyko raka płuc.

Pakiet jest dedykowany w szczególności kobietom, w których rodzinie występowały przypadki nowotworów jajnika i/lub piersi, z diagnozami nowotworowymi przed 50. rokiem życia, a także w przypadkach raka jajowodu, otrzewnej, tarczycy, jelita oraz nerek. Badanie przeprowadza się na podstawie jednej próbki krwi, a ustalenie obecności patogennych mutacji ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznej strategii profilaktyki nowotworowej.